TAKVA 

Takva kelimesinin; lugat manası sakınmak, çekinmek, korkmak anlamına geliyor. Özellikle korkmak anlamı esas alınmıştır. 

Kur’ân-ı Kerim açıklaması yapanlar, meal verenler, takva kelimesini nerede görürlerse, “Allah’tan korkmak” olarak değerlendirmişlerdir. Bu sebeple insanlar, korku arttıkça Allah'a daha çok yaklaşılır gibi bir kanaatin arkasında yer almaktadırlar. Ama realite o değildir. Korktukça değil Allah’ı sevdikçe, Allah'a aşık oldukça, nihayette Allah’a hayran oldukça insan manevî istikamette yücelir. Seven, sevdiğine koşar. Takvanın ölçüsü sevmektir. Büyüyen takva, Allah'a karşı büyüyen bir sevgiyi kesin bir şekilde dile getirir. Allahû Tealâ bu konuyu çok açık bir şekilde dile getiriyor;

10/YUNUS-62: E lâ inne evlîyâ allâhi lâ havfun aleyhim ve lâ hum yahzenûn(yahzenûne).
Muhakkak ki Allah’ın evliyasına (dostlarına), korku yoktur. Onlar, mahzun da olmazlar, öyle değil mi?

10/YUNUS-63: Ellezîne âmenû ve kânû yettekûn(yettekûne).
Onlar, âmenûdurlar (ölmeden evvel Allah’a ulaşmayı dileyenlerdir) ve takva sahibi olmuşlardır.

10/YUNUS-64: Lehumul buşrâ fîl hayâtid dunyâ ve fîl âhıreh(âhıreti), lâ tebdîle li kelimâtillâh(kelimâtillâhi), zâlike huvel fevzul azîm(azîmu).
Onlara, dünya hayatında ve ahirette müjdeler (mutluluklar) vardır. Allah’ın sözü değişmez. İşte O, fevz-ül azîmdir.

Dost, ona en büyük yardımcıdır, mutluluğunun anahtarıdır ve sahibidir.

2/BAKARA-277: İnnellezîne âmenû ve amilûs sâlihâti ve ekâmûs salâte ve âtevûz zekâte lehum ecruhum inde rabbihim, ve lâ havfun aleyhim ve lâ hum yahzenûn(yahzenûne).
Muhakkak ki âmenû olanların (Allah’a ulaşmayı dileyenlerin) ve ıslâh edici (nefsi tezkiye edici) amel işleyenlerin, namazı ikame edenlerin (yerine getirenlerin) ve zekâtı verenlerin ecirleri (mükâfatları), Rab’leri katındadır. Ve onlara korku yoktur ve onlar mahzun da olmazlar.

Allah’ın dostları, onlar Allah’ın kendi üzerlerindeki sevgisinin azalmasından korkarlar;

2/BAKARA-150: Ve min haysu haracte fe velli vecheke şatral mescidil harâm(harâmi), ve haysu mâ kuntum fe vellû vucûhekum şatrahu li ellâ yekûne lin nâsi aleykum hucceh(huccetun), illâllezîne zalemû minhum fe lâ tahşevhum vahşevnî ve li utimme ni’metî aleykum ve leallekum tehtedûn(tehtedûne). 
Nereden çıkarsan çık, bundan sonra (namazda) vechini (yüzünü) Mescid-i Haram yönüne çevir. Ve nerede olursanız olun, yüzlerinizi o yöne çevirin ki, insanlarınsizin aleyhinizde (kullanabilecekleri) delil olmasın. Onlardan zulmedenler hariç, artık onlardan korkmayın. Benden (sizin üzerinizdeki sevgimin azalacağından) korkun ki, sizin üzerinizdeki ni’metimi tamamlayayım da böylece hidayete eresiniz.

Hayatlarını hep Allah'ın kendilerine olan o büyük sevgisini korumaya adarlar. En çok korktukları şey, Allah’ın o muhteşem sevgisinin kaybedilmesi korkusudur. Allah'ın cezalandırması korkusu değildir.

Neden korksun ki? Ne dünyada korku vardır ne de ahirette korku vardır. Yunus-62, 63, 64’deki ifade son derece açık. Allah’ın velîleri, Allah’ın dostları… Kim Allah'ın dostluğunu kazanmışsa Allah’a ulaşmayı dilemişse o takva sahibidir. 

Allaha ulaşmayı dilediği an, Allahû Tealâ o kişiye Rahmân esmasıyla tecelli eder ve furkanlar vererek bütün günahlarını Enfal Suresinin 29. âyet-i kerimesi gereğince örter. 

8/ENFAL-29: Yâ eyyuhellezîne âmenû in tettekullâhe yec’al lekum furkânen ve yukeffir ankum seyyiâtikum ve yagfir lekum, vallâhu zul fadlil azîm(azîmi).
Ey âmenû olanlar, Allah’a karşı takva sahibi olursanız sizi furkan (hak ve bâtılı ayırma özelliği) sahibi kılar! Ve sizden (sizin) günahlarınızı örter ve size mağfiret eder (günahlarınızı sevaba çevirir). Ve Allah, büyük fazl sahibidir.

Kişinin bir tek Allah’a ulaşma dileği ile sevapları günahlarından fazla olur. Ve sevapları günahlarından fazla olduğu için gideceği yer cennet olur. 

23/MU'MİNÛN-102: Fe men sekulet mevâzînuhu fe ulâike humul muflihûn(muflihûne).
O zaman kimin mizanı (sevap tartıları) ağır gelirse işte onlar, felâha erenlerdir.

Cennete sadece takva sahipleri girer.

50/KAF-31: Ve uzlifetil cennetu lil muttekîne gayre baîd(baîdin). 
Cennet, takva sahipleri için uzak olmayarak yaklaştırıldı.

50/KAF-32: Hâzâ mâ tûadûne li kulli evvâbin hafîz(hafîzin).  
İşte vaadolduğunuz şey (bu cennettir). Bütün evvab (Allah’a ruhu ulaşmış ve sığınmış) ve hafîz (başları üzerinde devrin imamının ruhunu muhafız olarak taşıyan) olanlar için. 

Kur’an-ı Kerim’e göre takva; İkram olunmak, Allah katında değerli olmak, Allah’a yakın olmak, Allah’ın korunmasına girmek (zarardan ve sıkıntıdan korunmak), kurtuluşa ermek, dünya ve ahirette saadette olmak. 

49 / HUCURAT - 13 : Yâ eyyuhen nâsu innâ halaknâkum min zekerin ve unsâ ve cealnâkum şuûben ve kabâile li teârefû, inne ekremekum indallâhi etkâkum, innallâhe alîmun habîr(habîrun). 
Ey insanlar! Muhakkak ki Biz, sizi bir erkek ve bir kadından yarattık. Ve sizi milletler ve kabileler kıldık ki, birbirinizi (soyunuzu, babalarınızı) tanıyasınız. Muhakkak ki Allah'ın indinde en çok kerim olanınız (ikram olunanınız, en şerefli olanınız), (ırk ya da soy olarak değil) en çok takva sahibi olanınızdır. Muhakkak ki Allah, en iyi bilen ve haberdar olandır.

Kişi Allah’a ulaşmayı dileyerek, amenular takvasının sahibi olması halinde; Enfal suresinin 29.ayet-i kerimesine göre takva sahiplerinin günahları örtüleceği için, o kişi kendisine nefsinin o güne kadar işlettiği şerlerden (günahlardan), zarardan ve sıkıntıdan kendisini korumuş olur. Ve cenneti kazanarak kendisini sıkıntıdan kurtarmış olur.

Kur’ân-ı Kerim’de takva kelimesi korkmak olmamakla birlikte “ korkmak” olarak değerlendirilmiş. Eğer takva korkmak olsaydı şeytanda Allah’tan korktuğunu söylüyor; Bu anlam doğru olsa o zaman şeytan da takva sahibi olur cennetlik olurdu. Şeytan cehenneme gidecek.

8 / ENFAL - 48 : Ve iz zeyyene lehumuş şeytânu a'mâlehum ve kâle lâ gâlibe lekumul yevme minen nâsi ve innî cârun lekum, fe lemmâ terâetil fietâni nekesa alâ akıbeyhi ve kâle innî berîun minkum innî erâ mâ lâ terevne innî ehâfullâh(ehâfullâhe), vallâhu şedîdul ıkâb(ıkâbi).
Ve şeytan, onlara amellerini süslemişti. Ve şöyle dedi: “Bugün insanlardan size gâlip olacak yoktur. Ve muhakkak ki ben, size müttefikim (yardımcıyım).” Fakat iki toplum, (birbirini) görünce iki topuğu üzerinde arkasına dönüp kaçtı ve “Ben, sizden uzağım. Gerçekten ben, sizin görmediğiniz şeyleri görüyorum. Muhakkak ki ben, Allah'tan korkarım.” dedi. Ve Allah, ikabı (azabı) şiddetli olandır.

59 / HAŞR - 16 : Ke meseliş şeytâni iz kâle lil insânikfur, fe lemmâ kefere kâle innî berîun minke innî ehâfullâhe rabbel âlemîn(âlemîne). 
(Münafıkların size vaadleri), şeytanın (vaadlerinin) durumu gibidir. İnsana: “İnkâr et (kâfir ol).” demişti. Fakat, inkâr ettiği zaman: “Muhakkak ki ben senden uzağım, elbette ben, âlemlerin Rabbi Allah'tan korkarım.” dedi.

Şeytan hiçbir zaman takva sahibi olamayacağına göre bu kavramın “Allah korkusu” şeklinde ifade edilmesi bizi gerçek anlamına ulaştıramaz. Hiç kimse şeytanın muttaki olduğunu söyleyemez. 

Kur’ân-ı Kerim’de iki nevi mü’min (amenû) vardır:

1-Takva sahibi olan mü’minler (Allah'a ulaşmayı dileyen âmenû olan kişiler)
2-Takva sahibi olmayan mü’minler (Allah’a ulaşamayı dilemeyen amenu olan kişiler) 

Kurtuluşa eren mümin olmak açısından Allaha ulaşmayı dilemek çok önemlidir. Allah’a inanan mü’mindir. Fakat Allah’a ulaşmayı dilemeyen, sadece Allah’a inanan kişi kurtuluşa eren mümin değildir. (Secde suresi 29, Mü’min 85, Enam 158)

32 / SECDE – 29: Kul yevmel fethi lâ yenfeullezîne keferû îmânuhum ve lâ hum yunzarûn(yunzarûne).
De ki: "Fetih günü, kâfir olanlara (Allah'a ulaşmayı dilemeyenlere) îmânları bir fayda vermez ve onlara süre verilmez."

Enfal Suresinin 29. âyet-i kerimesinde Allahû Tealâ şöyle buyuruyor;

8/ENFAL-29: Yâ eyyuhellezîne âmenû in tettekullâhe yec’al lekum furkânen ve yukeffir ankum seyyiâtikum ve yagfir lekum, vallâhu zul fadlil azîm(azîmi).
Ey âmenû olanlar, Allah’a karşı takva sahibi olursanız sizi furkan (hak ve bâtılı ayırma özelliği) sahibi kılar! Ve sizden (sizin) günahlarınızı örter ve size mağfiret eder (günahlarınızı sevaba çevirir). Ve Allah, büyük fazl sahibidir.

Enfal suresinin 29.ayeti kerimesinde Allahu Teala, Allah’a inanan kişiye “takva sahibi olursanız” diyor. Burada Allahû Tealâ’nın ifade ettiği kişi, âmenûdur. Bu kişi Allah’a inanıyor, mü’min, fakat takva sahibi değil. Mü’min olan kişinin takva sahibi olabilmesi için Allah’a ulaşmayı dilemesi lâzım. Rum suresinin 31.ayetine göre kişi Allaha ulaşmayı dilediği taktirde takva sahibi olur, şirkten kurtulur ve ancak bu taktirde kurtuluşa eren Hak mü’min olur. 

30/RUM-31: Munîbîne ileyhi vettekûhu ve ekîmûs salâte ve lâ tekûnû minel muşrikîn(muşrikîne).
O’na (Allah’a) yönelin (Allah’a ulaşmayı dileyin) ve takva sahibi olun. Ve namazı ikame edin (namaz kılın). Ve (böylece) müşriklerden olmayın.

Allah'a ulaşmayı dilemeyenler, gizli şirkte olanlardır ve gidecekleri yer cehennem; 

10/YUNUS-7: İnnellezîne lâ yercûne likâenâ ve radû bil hayâtid dunyâ vatme'ennû bihâ vellezîne hum an âyâtinâ gâfilûn(gâfilûne).
Muhakkak ki onlar, Bize ulaşmayı (hayatta iken ruhlarını Allah’a ulaştırmayı) dilemezler. Dünya hayatından razı olmuşlardır ve onunla doyuma ulaşmışlardır ve onlar âyetlerimizden gâfil olanlardır.

10/YUNUS-8: Ulâike me'vâhumun nâru bimâ kânû yeksibûn(yeksibûne).
İşte onların kazandıkları (dereceler) gereğince varacakları yer ateştir (cehennemdir).

Allah'a mülâki olmayı dilemeyen insanlar, takva sahibi olmayan insanlardır. Neden? Çünkü takva sahipleri cehennemden kurtulanlardır. Bu ayette anlatılan insanlar cehenneme gideceklerine göre Allah'a ulaşmayı dilemeyen insanlar, onların hiçbirisi takva sahibi olamazlar. Allah'a inanıyorlar ama cehennemden kurtulmaları mümkün değildir. 

O halde sadece îmân eden âmenû olmanın cennete gitmek için yetmediğini, mutlaka kurtuluşa ermek için Allah’a inandıktan sonra, Allaha ulaşmayı dileyip, takva sahibi olmak gerektiğini görüyoruz (Enfal 29). Çünkü sadece günahları örtülenler kurtulacaklardır. Onlar da Allah'a karşı takva sahibi olanlardır. 

İslâm 7 safhada 7 takvayı içerir.

1-Allah’a ulaşmayı dilemek, 1. kademe takva; 3. Basamakta, Amenular takvası; 

30/RUM-31: Munîbîne ileyhi vettekûhu ve ekîmûs salâte ve lâ tekûnû minel muşrikîn(muşrikîne).
O’na (Allah’a) yönelin (Allah’a ulaşmayı dileyin) ve takva sahibi olun. Ve namazı ikame edin (namaz kılın). Ve (böylece) müşriklerden olmayın.

10/YUNUS-62: E lâ inne evlîyâ allâhi lâ havfun aleyhim ve lâ hum yahzenûn(yahzenûne).
Muhakkak ki Allah’ın evliyasına (dostlarına), korku yoktur. Onlar, mahzun da olmazlar, öyle değil mi?

10/YUNUS-63: Ellezîne âmenû ve kânû yettekûn(yettekûne).
Onlar, âmenûdurlar (ölmeden evvel Allah’a ulaşmayı dileyenlerdir) ve takva sahibi olmuşlardır.

10/YUNUS-64: Lehumul buşrâ fîl hayâtid dunyâ ve fîl âhıreh(âhıreti), lâ tebdîle li kelimâtillâh(kelimâtillâhi), zâlike huvel fevzul azîm(azîmu).
Onlara, dünya hayatında ve ahirette müjdeler (mutluluklar) vardır. Allah’ın sözü değişmez. İşte O, fevz-ül azîmdir.

1. basamakta olaylar yaşanır. 2. basamakta, olaylar değerlendirilir ve kişi bu olaylara karşı tavrını ortaya koyar. Allahû Tealâ her sene, insanları bir-iki defa imtihana çeker. Musibetlerle imtihan eder ve insanlar bu musibetlere karşı davranışlarını ortaya koyarlar. 

Allahû Tealâ’nın muradı o kişinin musîbetlerden gerekli dersi almak suretiyle Allah’a ulaşmayı dilemesidir. Tebliği duyan kişi Allah’a ulaşmayı dilemezse o kişi takva sahibi değildir. 

Mü’min olan takva sahibi değildir (Enfal 29). Mü’min olan kişinin takva sahibi olabilmesi için Allah’a ulaşmayı dilemesi lâzımdır. Rum Suresinin 31. âyet-i kerimesinde Allahû Tealâ: “Allah’a yönel ve takva sahibi ol.” diyor. Yani Allah’a yönelmeyen kişinin takva sahibi olmadığı vurgulanıyor. Allah’a ulaşmayı dileyen kişi takva sahibidir. Burada, Allah’a inananlardan sadece Allah’a ulaşmayı dileyenler takva sahibi olabilirler. 

1. kat takva sahipleri 1. kat cennete girerler.

2-Mürşide ulaşıp tâbî olmak, 2. kademe takva; 14. Basamakta, Tâbiiyet takvası; 

5/MAİDE-35: Yâ eyyuhellezîne âmenûttekûllâhe vebtegû ileyhil vesîlete ve câhidû fî sebîlihi leallekum tuflihûn(tuflihûne).
Ey âmenû olanlar (Allah’a ulaşmayı, teslim olmayı dileyenler)! Allah’a karşı takva sahibi olun ve O’na ulaştıracak vesileyi isteyin. Ve O’nun yolunda cihad edin. Umulur ki; siz felâha erersiniz.

57/HADİD-28: Yâ eyyuhellezîne âmenût tekûllâhe ve âminû bi resûlihî yû’tikum kifleyni min rahmetihî ve yec’al lekum nûren temşûne bihî ve yagfir lekum, vallâhu gafûrun rahîm(rahîmun).
Ey îmân edenler! Allah’a karşı takva sahibi olunuz ve resûlüne îmân ediniz ki; (resûlüne tâbî olarak, kalbinize îmân yazılacağı için mü’min olasınız) size rahmetinden iki kat versin (rahmetle fazl ve rahmetle salâvât). Ve kendisiyle yürüyeceğiniz bir nur kılsın ve size mağfiret etsin (günahlarınızı sevaba çevirsin). Allah Gafur’dur, Rahîm’dir.

Allah'a ulaşmayı dileyen kişiye Allahû Tealâ göğsünden kalbine nur yolu açar, kişi zikir yapmaya başlar. Allah'ın nuru kalbine gelir. Bu kişi hacet namazı kılarak Allah’ın kendisine gösterdiği, tayin ettiği mürşidine ulaşıp tâbî olur. 14. basamaktaki bu tâbiiyet, o kişiyi 2. takvaya ulaştırır.

Kişi evvelâ resûle îmân eder ve bu îmânın neticesinde tâbiiyetini gerçekleştirir. Resûle îmân edince Allah’a ulaşmayı dilemek söz konusu olur. 

49/HUCURÂT-14: Kâletil a’râbu âmennâ, kul lem tû’minû ve lâkin kûlû eslemnâ ve lemmâ yedhulil îmânu fî kulûbikum, ve in tutîûllâhe ve resûlehu lâ yelitkum min a’mâlikum şey’â(şey’en), innallâhe gafûrun rahîm(rahîmun). 
Araplar: “Biz âmenû olduk.” dediler. (Onlara) de ki: “Siz âmenû olmadınız (Allah’a ulaşmayı dilemediniz). Fakat: “Teslim olduk.” deyin. Kalplerinize (içine) îmân girmedi. Ve eğer Allah’a ve O’nun Resûlü’ne itaat ederseniz (Allah’a ulaşmayı dilerseniz), amellerinizden bir şey eksiltmez. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Rahîm’dir.”

Allah’ın Resûlüne îmân aynı zamanda itaati beraberinde getirir. Kim ihsanla mürşidine tâbî olursa mutlaka devrin imamının ruhu o kişinin başının üzerine gelir. Kişi mürşidine ihsanla tâbî olduğunda zikirle  Allah’ın katından salâvât taşıyıcısı ile birlikte rahmet ve fazl o kişinin göğsünden kalbine ulaşır. Kişi nefs tezkiyesine; ıslah edici amellere başlar. 

2. takvanın sahipleri 2. kat cennete girerler.

3-Ruhu Allah’a ulaştırmak, 3. kademe takva; 21. ve 22. Basamak, Evvablar takvası;

50/KAF-31: Ve uzlifetil cennetu lil muttekîne gayre baîd(baîdin).
Cennet, takva sahipleri için uzak olmayarak yaklaştırıldı.

50/KAF-32: Hâzâ mâ tûadûne li kulli evvâbin hafîz(hafîzin).
İşte vaadolduğunuz şey (bu cennettir). Bütün evvab (Allah’a ruhu ulaşmış ve sığınmış) ve hafîz (başları üzerinde devrin imamının ruhunu muhafız olarak taşıyan) olanlar için.

21. basamakta ruh, Allah'a ulaşır. Bu kademe vuslat takvasını, evvab olan takva sahiplerini ifade etmektedir. Allahû Tealâ burada iki ifade kullanıyor; Evvab olanlar, Hafîz olanlar. 

Hafîz olması o kişinin mürşidine tâbî olduğu an devrin imamının ruhunun o kişinin başının üzerine gelip yerleşmesi sebebiyledir. Kişinin evvâb olması ise kendisinde emanet olarak bulunan ruhu Allah’ın Zat’ına ulaştırması ve ruhun Allah’ın Zat’ında ifna olmasıdır. Allah’ın Zat’ı o kişi için meabtır (sığınaktır), Allah’ın Zat’ına ulaşan o kişi ise evvâbtır.

78/NEBE-39: Zâlikel yevmul hakk(hakku), femen şâettehaze ilâ rabbihî meâbâ(meâben).
İşte o gün (mürşidin eli Hakk'a ulaşmak üzere öpüldüğü ve ona tâbî olunduğu gün), Hakk günüdür. Dileyen (Allah'a ulaşmayı dileyen) kişi, kendisini Rabbine ulaştıran (yolu, Sıratı Mustakîm'i) yol ittihaz eder (edinir). (Allah'a ulaşan kişiye Allah), meab (sığınak, melce) olur.

3/AL-İ İMRAN-14: Zuyyine lin nâsi hubbuş şehevâti minen nisâi vel benîne vel kanâtîril mukantarati minez zehebi vel fıddati vel haylil musevvemeti vel en’âmi vel hars(harsi), zâlike metâul hayâtid dunyâ, vallâhu indehu HUSNUL MEÂB(meâbi).
İnsanlara, kadınların, oğulların, kantar kantar altınların ve gümüşlerin salma (nişaneli) atların, davarların ve ekinlerin sevgisi süslendi (güzel gösterildi). Bunlar, dünya hayatının metaıdır (malıdır). Ve Allah, O’nun (Allah’ın) katında Hüsnül Meab’tır (en güzel sığınaktır).

3. takvanın sahipleri 3. kat cennete girerler.

4-Fizik vücudu Allah’a teslim etmek, 4. kademe takva; 25. basamak, Muhsinler takvası;

3/AL-İ İMRAN-133: Ve sâriû ilâ magfiretin min rabbikum ve cennetin arduhâs semâvâtu vel ardu, uiddet lil muttekîn(muttekîne).
Rabbinizden mağfirete ve arzı (yerleri) göklerle yer kadar olan cennete koşuşun ki; (o cennet), takva sahipleri için hazırlanmıştır.

3/AL-İ İMRAN-134: Ellezîne yunfikûne fîs serrâi ved darrâi vel kâzımînel gayza vel âfîne anin nâs(nâsi), vallâhu yuhibbul muhsinîn(muhsinîne).
O (takva sahipleri) ki; bollukta da, darlıkta da (Allah için) infâk ederler (ihtiyaç sahiplerine verirler). Öfkelerini yutarlar ve insanları affederler. Allah, muhsinleri sever.

22/HACC-37: Len yenâlallâhu luhûmuhâ ve lâ dimâuhâ ve lâkin yenâluhut takvâ minkum, kezâlike sahharahâ lekum li tukebbirûllâhe alâ mâ hedâkum, ve beşşiril muhsinîn(muhsinîne). 
Onun (kurbanların), etleri ve kanları asla Allah’a ulaşmaz. Fakat sizden O’na, takva (Allah’a teslim olma) ulaşır. İşte böylece size, onu musahhar kıldı. Sizi hidayete erdirdiği şey üzerine (hidayete erdirmesi sebebiyle) Allah’ı tekbir etmeniz için. Ve muhsinleri (Allah’a fizik vücutlarını teslim edenleri) müjdele!

Kişi, Allahû Tealâ’nın yolunda ilerlemeye devam eder ve daha sonra bu kişinin zikri günün yarısını aşar . Kişi yeni bir safhaya gelir, zahid olur. Ne zaman ki zikir 18 saate ulaşır ve kişinin nefsinin kalbindeki nurlar %91’i aşar o zaman, kişi fizik vücudunu da Allah’a teslim eder. Muhsin, fizik vücudunu Allah’a teslim eden kişidir. Bu takva; muhsinler takvasıdır. Yani fizik vücudun teslimini içerir. Allahû Tealâ şöyle buyuruyor:

4/NİSA-125: Ve men ahsenu dînen mimmen esleme vechehu lillâhi ve huve muhsinun vettebea millete ibrâhîme hanîfâ(hanîfen), vettehazallâhu ibrâhîme halîlâ(halîlen).
O kişiden, vechi (fizik vücudu) dînde daha ahsen kim vardır? O kişi ki; vechini (fizik vücudunu) Allah’a teslim etmiş ve muhsinlerden olmuştur ve hanif olarak Hz. İbrâhîm’in dînine tâbî olmuştur. Ve Allah, Hz. İbrâhîm’i dost ittihaz etmiştir.

4. takvanın sahipleri 4. kat cennete girerler.

5-Nefsi Allah’a teslim etmek, 5. kademe takva; 26. basamak, Ulûl'elbab takvası;

7/A'RAF-201: İnnellezînettekav izâ messehum tâifun mineş şeytâni tezekkerû fe izâhum mubsırûn(mubsırûne).
Muhakkak ki; takva sahibi kimseler şeytandan onlara gözü bürüyen bir vesvese dokunduğu zaman (Allah’ı) tezekkür ederler (Allah’la tezekkür ederler). İşte o zaman onlar, basar edenlerdir (kalp gözlerinin basar hassası ile görürler: Casiye-23).

2/BAKARA-197: El haccu eşhurun ma’lûmât(ma’lûmâtun), fe men farada fîhinnel hacca fe lâ refese ve lâ fusûka ve lâ cidâle fîl hacc(haccı), ve mâ tef’alû min hayrın ya’lemhullâh(ya’lemhullâhu), ve tezevvedû fe inne hayraz zâdit takvâ vettekûni yâ ulîl elbâb(elbâbi). 
Hac, bilinen aylardır. İşte kim onlarda (o aylarda), (ihrama girerek) haccı (kendine) farz edinirse, artık hacta kadına yaklaşmak (ve benzeri davranışlar), fâsıklık (günaha sapmak), cedelleşmek (sürtüşmek, kavga etmek) yoktur. Siz hayırdan ne yaparsanız Allah onu bilir. Ve (hayırlarla) (kendinize) azık hazırlayın. Fakat azığın en hayırlısı muhakkak ki takva sahibi olmaktır. Ve ey ulûl elbab! Bana karşı takva sahibi olun.

Fizik vücudunu teslim eden kişi, zikrini arttırır ve daimî zikre ulaşır. Bu kişi artık ulûl'elbabtır. Bu sebeple, bu takva ulûl'elbab takvasıdır. Allahû Tealâ Al-i İmran Suresinin 191. âyet-i kerimesinde, ulûl’elbab’ın vasıflarını veriyor; 

3/AL-İ İMRAN-191: Ellezîne yezkurûnallâhe kıyâmen ve kuûden ve alâ cunûbihim ve yetefekkerûne fî halkıs semâvâti vel ard(ardı), rabbenâ mâ halakte hâzâ bâtılâ(bâtılan), subhâneke fekınâ azâben nâr(nârı).
O (Ulûl’elbab) ki; (lübblerin, Allah’ın sır hazinelerinin sahipleri), onlar ayakta iken, otururken ve yan üstü yatarken (hep) Allah’ı zikrederler. Göklerin ve yerin yaratılışı hakkında tefekkür ederler. (Ve derler ki): “Ey Rabbimiz! Sen, bunları bâtıl olarak (boşuna) yaratmadın. Seni tesbih (tenzih) ederiz. Bizi, ateşin azabından koru.”

Daimî zikrin sahiplerinin özellikleri şunlardır; 

1- Bu kişi, daimî zikrin sahibidir. 
2- Daimî zikir sebebiyle nefsinin kalbinde hiç afet kalmaz. 
3- Kalp gözü açılır. 
4- Kalp kulağı açılır. 

Bu 4 özellik, ulûl’elbab olmanın 4 temel şartıdır. Bunlara bağlı olarak 3 tane de sonuç şartı vardır;

1- Bu kişi ehli tezekkürdür. Her an Allah ile tezekkür etmek imkânın sahibidir. 
2- Ehli hayırdır. Daimî zikrin sahibi olması sebebiyle, devamlı deracat kazanmaktadır. Bunun için ehli hayır denilir. 
3- Ehli hikmettir. Yani ehli hükümdür. Hâkim veya hakem olarak vazifelendikleri zaman mutlaka Allah ile tezekkür ederek, Allah’tan sorarak karar verecekleri için adaletlerinde mutlak isabet kaydederler. Yine bu kişiler Kur’ân-ı Kerim’in âyetlerine baktıkları zaman bu âyetlerin, 28 basamaktan hangi basamağa ait olduğunu hemen o âyetten çıkarırlar. İşte ulûl’elbabın özellikleri bunlardır. 

5. takvanın sahipleri 5. kat cennete girerler.

6-Muhlis olmak, 6. kademe takva; 27. Basamakta, Muhlisler takvası;

2/BAKARA-179: Ve lekum fîl kısâsı hayâtun yâ ulîl elbâbi leallekum tettekûn(tettekûne).
Ey ulûl’elbab! Kısasta sizin için hayat vardır. Umulur böylece ki siz, takva sahibi olursunuz.

5/MAİDE-100: Kul lâ yestevîl habîsu vet tayyibu ve lev a’cebeke kesretul habîs(habîsi), fettekullâhe yâ ulîl elbâbi leallekum tuflihûn(tuflihûne).
De ki: “Habîsin çokluğu (haram, murdar ve fesadın, vs.) senin hoşuna gitse bile, habis ile tayyib (helâl, temiz ve güzel) bir değildir. Ey ulûl’elbâb! Allah’a karşı takva sahibi olun. Umulur ki; siz felâha erersiniz.”

Ulül elbab takvasından sonraki takva, ihlâs takvasıdır. Kişi nefsini Allah'a teslim edip, halis olduktan sonra Tövbe-i Nasuh’unu gerçekleştirirse, bu noktada yeni bir takvaya daha ulaşır. Bu, muhlisler takvasıdır. Bu kişinin  7  gök katını ve 7 alemi gördüğünü ifade eder. Nefsin kalbi halis olmuştur.

6. takvanın sahipleri 6. kat cennete girerler.

7-İradeyi teslim etmek, 7. kademe takva; 28. basamak, Hakka tukatihi (bihakkın) takva;

3/AL-İ İMRAN-76: Belâ men evfâ bi ahdihî vettekâ fe innallâhe yuhibbul muttekîn(muttekîne).
Hayır, (öyle değil)! Kim (Allah ile olan) AHDini yerine getirir de takva’ya ulaşırsa (takva sahibi olursa), muhakkak ki; Allah, takva sahiplerini sever.

3/AL-İ İMRAN-102: Yâ eyyuhellezîne âmenûttekullâhe hakka tukâtihî ve lâ temûtunne illâ ve entum muslimûn(muslimûne).
Ey îmân edenler! Hakkıyla takva sahibi olanlar (nasıl bir takvanın sahibi ise aynı onlar) gibi, Allah’a karşı takva sahibi olun ve (ölmeden önce) Allah’a teslim olun.

6/EN'AM-153: Ve enne hâzâ sırâtî mustekîmen fettebiûh(fettebiûhu), ve lâ tettebiûs subule fe teferreka bikum an sebîlih(sebîlihi), zâlikum vassâkum bihî leallekum tettekûn(tettekûne).
Ve muhakkak ki; bu, Benim mustakîm olan yolumdur. Öyleyse ona tâbî olun. Ve (başka) yollara tâbî olmayın ki; o taktirde sizi, onun yolundan ayırır. İşte böyle size onunla vasiyet etti(emretti). Böylece siz takva sahibi olursunuz.

7. takva, kişinin ihlâsa ulaşıp, irşad olduktan sonra iradesini de Allah’a teslim ettiği 28. basamağın 4. kademesidir. Allahû Tealâ o kişiyi Tövbe-i Nasuh’a davet eder. Onun günahlarını örter, başının üzerine salâh nuru verir. Sonra da onun günahını sevaba çevirir. Daha sonra kişinin iradesini teslim alır. Allah, kimin iradesini teslim almışsa, o kişi 7. ve son takvaya da ulaşmıştır. 

Allahû Tealâ insanların üzerine hakka tukatihi takvanın sahibi olmalarını farz kılıyor. Hakka tukatihi takva, bihakkın takva; iradesini de Allah'a teslim edenlerin takvasıdır.

7. takvanın sahipleri 7. kat cennete girerler.

İslâm merdiveni 28 basamakdır. İnsanın manevî hayatında başlangıçtan itibaren takva, 7 kademede 7 ayrı hüviyet gösterir. Herbiri daha üst takvayı ve Allah’ı daha çok sevmeyi, Allah'a aşık olmayı ve Allah'a hayran olmayı oluşturan bir basamaktır. 

Ruhun teslimi, fizik vücudun teslimi, nefsin teslimi, iradenin teslimi, bunların hepsi ayrı ayrı teslimler iken, bugün Kur’ân-ı Kerim’in Türkçe’ye çevrilişinde takvanın lugat mânâsından hareketle, bu 7 kademe takvanın hepsi için sadece “Allah’tan korkun” ifadesi kullanılmış. Oysa Kur’ân-ı Kerim’de, 28 basamağı ihtiva eden 7 safhada 7 tane takva yer almaktadır.
Allah razı olsun.